Fotografie: Kim Kramer
‘Ik probeer iets te maken wat nog niet bestaat’
Interdisciplinair kunstenaar Dennis van Tilburg begon ooit met elektronische muziek en rolde via theater steeds verder de kunstwereld in. Techniek loopt als een rode draad door zijn werk. Voor zijn project Turbine Songs bouwde hij 25 windturbines van gerecyclede materialen. Die wekken hun eigen stroom op én maken daarmee samen muziek.
Wat de tech… doe je eigenlijk?
‘Ik noem mezelf interdisciplinair kunstenaar. Mijn werk zit ergens tussen muziek, theater, beeldende kunst en techniek in. Die dingen lopen bij mij eigenlijk altijd door elkaar. Ik ben ooit begonnen met elektronische muziek. Daardoor kwam ik in aanraking met geluidstechniek en later met theater en kunst. Techniek is altijd onderdeel van mijn werk gebleven. Ik bouw bijvoorbeeld zelf instrumenten en installaties en probeer bij ieder project iets te maken wat ik nog niet eerder heb gemaakt.
Met Turbine Songs heb ik 25 windturbines gebouwd die hun eigen stroom opwekken. Elke turbine stuurt een speaker aan. Samen spelen die turbines een compositie.’
Hoe kom je daarbij?
‘Het idee ontstond tijdens een project van FlevoLAB. Ik mocht onderzoek doen naar Flevoland en ben eerst gewoon naar het landschap gaan kijken. Daar kun je bijna niet om de windturbines heen. Ik ben me erin gaan verdiepen, heb met mensen gesproken en ben bij een windenergiebedrijf geweest. Toen ontstond de vraag: kan ik eigenlijk zelf een windturbine bouwen en mijn eigen stroom opwekken?
Mijn eerste turbine was heel klein. Daarmee kreeg ik net een ledlampje aan. Toen dacht ik: oké, het werkt. Daarna werden ze steeds groter. Uiteindelijk kon ik er een versterker en speaker mee aansturen. En toen dacht ik: wacht eens even… als ik er meerdere bouw, kunnen ze samen misschien muziek maken.’
Wanneer wist je: dit is het?
‘Als kind al. Ik wilde uitvinder worden. Kunstenaar worden was helemaal geen beroep dat ik kende vanuit mijn omgeving. Later kwam elektronische muziek op mijn pad. Via muziek belandde ik in de theaterwereld en daarna in de kunst. Uiteindelijk ben ik toch een soort uitvinder geworden.
Ik vind het nog altijd leuk om iets te bedenken waarvan ik niet weet of ik het kan maken. Dan denk ik: oké, dit kan ik nog niet. Laat ik eens uitzoeken of het lukt. Dat ontdekken hoort voor mij echt bij het werk.’
Wat betekent jouw werk in het dagelijks leven? En voor de toekomst?
‘Ik ben veel bezig met de relatie tussen mensen, natuur, landschap en techniek. Bij Turbine Songs gaat het bijvoorbeeld niet alleen over windenergie, maar ook over hoe windturbines ons landschap veranderen.
Windturbines roepen vaak discussie op. Mensen zijn ervoor of ertegen. Ik vond het interessant om daar iets anders tegenover te zetten: een plek waar mensen juist naartoe komen, blijven staan en samen luisteren.
Het project gaat ook over onze relatie met energie. Normaal komt stroom gewoon uit het stopcontact. Je denkt er nauwelijks over na. Bij mijn turbines voel je letterlijk hoeveel wind er nodig is om stroom op te wekken. En als het niet waait? Dan doet het kunstwerk het niet. Dat hoort erbij. We zijn gewend geraakt aan het idee dat energie er altijd moet zijn wanneer wij dat willen. Dit project maakt die afhankelijkheid weer voelbaar.’
Een groot deel van de techniek die ik gebruik is helemaal niet nieuw. Juist het tegenovergestelde. De turbines zijn grotendeels gemaakt van gerecycled materiaal. De generatoren komen bijvoorbeeld uit kapotte hoverboards. Ik gebruik oude smartphones om muziek af te spelen en speakers uit kringloopwinkels.
We gooien techniek vaak heel snel weg, terwijl die nog prima bruikbaar is. Een smartphone van vijf of tien jaar oud is nog steeds een behoorlijk goede computer. Voor mij hoeft technologie dus helemaal niet altijd het nieuwste van het nieuwste te zijn.’
Wanneer dacht je zelf voor het eerst: wat de tech?
‘Dat gebeurt eigenlijk steeds opnieuw. Als kunstenaar probeer je iets te maken wat nog niet bestaat. Je bedenkt iets, bouwt het en hoopt dat het werkt. En dan komt dat moment waarop het ineens doet wat je bedacht had. Bij Turbine Songs had ik een compositie gemaakt voor 25 windturbines en 25 speakers. Maar die muziek maakte ik gewoon achter mijn computer met een koptelefoon op. Ik had dus zelf ook nog nooit gehoord hoe het uiteindelijk echt zou klinken. Toen alle turbines voor het eerst tegelijk draaiden en beeld, wind en geluid bij elkaar kwamen, was dat echt zo'n ‘Wat de Tech?!’ moment. En bijna meteen denk je dan alweer: als dit kan, wat kan er dan nog meer?’
Wat nou als ik niks over technologie weet?
‘Dan is zo'n Week van de Technologie juist interessant. Veel mensen denken dat technologie iets ingewikkelds is dat ze niet begrijpen. Maar techniek is overal om ons heen. Iedereen gebruikt het iedere dag. Zelfs een pen is al techniek.
Als je je erin verdiept, ontdek je hoe dichtbij technologie eigenlijk is en hoeveel relatie je ermee hebt. En techniek kan ook gewoon heel tastbaar en begrijpelijk zijn. Je kunt dingen uit elkaar halen, onderzoeken, repareren en opnieuw gebruiken. Dat vind ik mooi aan zo'n week: technologie komt uit die zwarte doos. Je kunt zien hoe iets werkt, ermee experimenteren en je erover verwonderen. Misschien ontdek je dan wel dat je veel meer met techniek hebt dan je dacht.’
Meer weten?
Snappen we. Kom dan op vrijdag 9 oktober naar de opening van het Alluminous Lichtkunstfestival tijdens de Week van de Technologie om de Turbine Songs te horen. Meer weten over Dennis? Ga dan naar https://dennisvantilburg.nl/